Stopcontacten

Ze zijn er. Dinsdagavond zijn Wilma en Marte aangekomen om de komende twee maanden samen met mij in het grote huis te komen wonen. Wij drieën hebben er zin in om er een mooie tijd van te maken.

Wij moeten allemaal nog een beetje wennen aan de nieuwe situatie en het grote lege huis. Het huis wordt zo langzamerhand een beetje voller en een beetje meer ingericht. Nog net op tijd is er een bed voor Marte gekomen, die ik zelf dinsdagavond nog in elkaar heb geschroefd, en gisteren zijn alsnog vier stoelen voor bij de eettafel afgeleverd. Dat vult de ruimtes al weer een beetje meer op.

De markt, de supermarkt en de kleine buurtwinkeltjes worden afgestruind voor allerlei zaken die het leven aangenamer kunnen maken. De betreft praktische zaken zoals een waterkoker, een bezem en een stoffer en blik. Maar ook mis je opeens zoiets als zout, peper, kruiden, rijst, pasta, aardappelen, olie, zaken die in een normaal reeds ingericht huis gewoon aanwezig zijn. Je begint een huishouden eigenlijk gewoon vanaf nul, en elke dag bedenk je weer dingen die wel handig zouden zijn. En elk van deze dingen worden dan op de weegschaal gelegd om te beoordelen of het waard is om ze aan te schaffen. De dagen vliegen dus om met het regelen van deze praktische zaken.

Wilma is al druk bezig om de ruimtes leuk in te richten. Marte’s kamer wordt echt al een gezellige kinderkamer. Een paar tekeningen aan de muur en twee hele mooie, lange slingers zorgen ervoor dat Marte zich er al echt thuis begint te voelen. En ook onze eet- en huiskamer worden al aangename plekken om te verblijven.

Gelukkig hebben we ook nog tijd voor gezellige dingen. Gisteravond zijn we uitgebreid uit gaan eten, een echt driegangendiner. Bij het restaurant was ook een speeltuin, dus Marte wil nog wel een keer terugkomen. In Rwanda duurt het bij een restaurant altijd best wel een tijdje voordat het bestelde op tafel komt te staan, het kan zo een uur duren, dus je moet gewoon een beetje geduld hebben. Als je drie gangen besteld, dan ben je ook zo drie uur onder de pannen. Marte vond het dan ook prachtig dat die speeltuin er was, maar ook dat er stopcontacten in de bomen zaten. Dat heb je in Nederland niet. Voor de verdere avonturen van Marte verwijs ik naar haar eigen website: http://marteopreis.waarbenjij.nu/

Engels voetbal

Wat is dat toch met dat Engelse voetbal? Waarom is elke wedstrijd uit de Engelse competitie te zien in de verste uithoeken va de wereld? Dat was in Cambodja al het geval, en nu dus ook weer in Rwanda. Bij een bar in een verafgelegen dorp zie je dan de aankondiging staan dat ze om 17.00 uur de wedstrijd van Sunderland tegen Blackpool uitzenden. Wie wil daar nu naar kijken?

Vorige week zat ik onder andere met twee Rwandezen te eten en op een gegeven moment kregen we het over voetbal. De een was hartstochtelijk fan van Manchester United en de ander van Arsenal. Ik voelde me een beetje verloren in de discussie, en om toch een beetje mee te doen heb ik besloten om ook maar een favoriet team aan te nemen. En die avond was het Manchester City, maar dat kan de volgende keer weer anders zijn.

In Kabarore, ver weg op het platteland in het oosten van Rwanda, ben ik bezoek bij Neal. Hij woont daar in een huis met David en Sarah. Ook in deze verre uithoek is er Engels voetbal. Wij gaan naar de New London bar en bestellen daar de standaard maaltijd (brochette and chips) met een Primus en zijn klaar voor de wedstrijd van Manchester United tegen Wolverhampton Wanderers. Neil is fan van Manchester en David en Sarah van Wolves. Ik moet dus in het midden zitten. Deze keer blijf ik neutraal. Manchester United is koploper, maar verliest in een matig duel toch met 2-1 van de tegenstander die ook na deze gewonnen wedstrijd nog steeds helemaal onderaan staat in de competitie.

De bar is verder gevuld met minstens dertig jonge Rwandese mannen die luid meeleven met de wedstrijd. Zij bestellen niets, maar betalen wel 300 Rwandese francs om de wedstrijd te mogen zien. De helft van de zaal leeft intens mee met Manchester, de andere helft met Wolverhampton. Mijn vermoeden is deze laatste eigenlijk fan van Arsenal zijn en alleen maar hopen dat Manchester verliest. Zij hebben dus een mooie avond. Als de wedstrijd afgelopen is, dan stroom de zaal leeg en blijven wij met zijn vieren achter. Tijd om ook naar huis te gaan.

Al die aandacht voor het Engelse voetbal. Ondertussen vindt nu ook het Afrikaans kampioenschap voor landenteams plaats, met Rwanda als deelnemer, en daar lijkt hier helemaal geen aandacht voor te zijn. Vreemd.

Het platteland

Dit weekend een bezoek gebracht aan het platteland. Zaterdagmiddag heb ik de bus naar Kabarore genomen. Kabarore ligt op bijna drie uren van Kigali in het noordoosten van het land. Ik ga op bezoek bij Neil, die daar in een huis woont met David en Sarah.

Onderweg heb ik geprobeerd het landschap goed in mij op te nemen. Met zegt dat Rwanda groen is, en dat is waar. Met zegt dat Rwanda dicht bevolkt is, en dan klopt ook. Het land is bijna overal gecultiveerd, als je buiten kijkt zie altijd wel huizen en altijd zie je wel mensen, die ergens lopen, fietsen, staan en gewoon ergens rondhangen. Hoe meer we naar het noordoosten gaan hoe minder heuvelachtig het wordt, maar echt plat wordt het niet.

Bij aankomst in Kabarore merk je meeteen al een andere sfeer dan in de hoofdstad. Het gaat er veel rustiger en gemoedelijker aan toe. Ik had meteen weer associaties met ons verblijf in Cambodja twee jaar geleden. De stoffige onverharde wegen met hun kuilen, de eenvoudige huizen, allerlei soorten van landbouw die er wordt bedreven, de kleine winkeltjes met hun beperkte assortiment. De mensen zijn echter wel wat gereserveerder dan in Cambodja, als je ze groet, dan groeten ze altijd wel met een glimlach terug, maar ze zoeken niet zo snel het eerste contact. De kinderen zijn wel anders, die komen op je af, willen graag contact en willen graag vooral hun Engels oefenen. Het voelde een beetje weer zoals in Cambodja.

Zondagochtend hebben Neal en ik een flinke wandeling gemaakt door de velden rondom het huis. Neal is een redelijk fervente vogelaar, dus hebben we onderweg menigmaal stil gestaan om een fraai exemplaar eens nader te bekijken. Het is gewoon ook heerlijk om lekker relaxt over de paadjes tussen de bananenplantages, de huizen van leem, de maïsvelden en het grasland van de koeien te lopen. Gevolgd door een aantal kinderen nemen we rustig de tijd voor onze wandeling. Op een gegeven moment zijn we onze eerste groep van kinderen kwijt, maar even later komen we weer nieuwe tegen, die dan vervolgens een hele poos met ons meelopen. Het voelt absoluut niet als vervelend dat ze zo met ons oplopen. Op een gegeven moment krijgen ze door dat wij op zoek zijn naar vogels, en beginnen ze ook te wijzen naar een door hun geziene vogel.

Zondagmiddag met de bus weer naar Kigali, de hoofdstad. Na bijna drie uren weer terug, terugkijkend op een heerlijk uitstapje naar het platteland.

Verkiezingen – de uitslag

Op mijn vrije dag maar eens even rustig de stad ingegaan. Ik zie dat de meeste winkels dicht zijn, slechts enkele zijn wel open. Zelfs de markt is afgesloten. Deze gaat om een uur ’s middags weer open. Een beperkt aantal vrouwen staat buiten de grote markt wel wat groente en fruit te verkopen. Ook de brommertaxi’s en de verkopers van telefoontegoed zijn er natuurlijk ook, zoals altijd. Niet iedereen doet mee aan de verkiezingen.

Vlak bij de binnenstad zie ik beneden op een groot plein een heleboel mensen bijeen. Dat moet vast iets te maken hebben met de verkiezingen. Ik ga er maar eens een kijkje nemen. En het zijn inderdaad de lokale verkiezingen. Iemand vraag of ik een waarnemer ben. Was het maar waar. Ik vraag of het mogelijk is een foto te maken, iemand in een mooi pak wordt er bijgehaald. Als ik journalist was geweest dan was dat mogelijk geweest, nu liever niet. Ik vraag nog wat door. En dan blijkt dat dit al een soort tweede ronde is. De eerste heette ‘Umudugudu’ en de tweede een andere naam. Maar het gaat nog wel om de verkiezingen op het niveau van de cel. Er wordt niet met stembiljetten gewerkt, want al deze mensen kennen elkaar, dus er kan niet zomaar iemand van buiten de cel gaan stemmen. Op een latere datum zijn de verkiezingen van de sector en dan werkt men wel met stembiljetten.

Veel mensen staan in grote of kleine groepjes te praten. Er lopen mannen met megafoons rond. Plotseling zie ik een paar rijen ontstaan die achter iemand gaan staan. Zo wordt er blijkbaar gestemd, maar lang niet iedereen doet mee, en even plotseling als ze er waren zijn ze ook weer verdwenen. Ik besluit om het eens hogerop te zoeken om alles van bovenaf goed te bekijken. En dan kan ik vast ook wel een foto maken.

De man met de megafoon roept iets. Er ontstaan weer rijen, maar nu serieus, want alle mensen op het plein gaan in een rij staan. Ruw geschat denk ik dat het om ongeveer 500 mensen gaat. Het valt op dat alle kandidaten vrouwen zijn, de ene in nog mooiere Afrikaanse kledij dan de andere. Politiek is hier blijkbaar een behoorlijk vrouwending, want Rwanda heeft ook het meeste aantal vrouwelijke parlementsleden ter wereld. Strategisch stemmen zie ik ook niet, als zich twee langere rijen zich aftekenen, en vier veel kortere, zie ik niemand van de kortere alsnog wisselen naar een van de langere. Het aantal mensen in de rij wordt geteld. Er wordt iets omgeroepen en gejuich klinkt op in een van de lange rijen. We hebben een winnaar!

Het lijkt dus afgelopen, een paar kiezers gaat ook al weg. De meeste blijven en niet zonder reden, want na een oproep met de megafoon vormen zich wederom rijen. Ditmaal twee lange en twee korte, met nieuwe kandidaten. De procedure herhaalt zich, eindigend in gejuich en felicitaties. Het is twaalf uur ’s middags en nu is het echt afgelopen. De uitslag is bekend.

Update: De 'Umudugudu' is de laagst mogelijk administratieve eenheid. Ergens las ik dat er 14.838 zijn. Een aantal 'Umudugudus' samen vormen weer een cel. Er waren dus verkiezingen voor de 'Umudugudu' en de cel en die staan los van elkaar. Diegene die door de cel worden gekozen zullen deze maand vervolgens uit hun midden hun vertegenwoordiger voor de sector kiezen.

Verkiezingen

Vandaag zijn er verkiezingen, en dat betekent dus wederom een vrije dag. Het zijn lokale verkiezingen. Bij Bruno en Saphira eens navraag gedaan over het hoe en waarom. Het komt erop neer dat men ’s ochtends om acht uur verwacht wordt bij de bijeenkomst van de laagste organisatorische eenheid in het land, zij noemen het een cel. Ik heb begrepen dat dit om bijvoorbeeld een buurt kan gaan, of een dorp, maar helemaal duidelijk is me dat ook niet.

Iedereen van de cel komt dan bijeen, en dan zullen de personen zich presenteren die zich kandidaat hebben gesteld voor de verkiezingen. Deze mensen zijn al wel bekend bij de huidige autoriteiten, maar nog niet bij Bruno en Saphira. Zij zullen dan wel zien waar ze op kunnen stemmen en dan naar aanleiding van hun presentatie de beste kiezen. Ik krijg de indruk dat dit wel een hele ochtend kan duren. Vandaar dat gemakshalve de hele dag maar als vrije dag is bestempeld.

Diegene die door hun cel zijn gekozen, kiezen vervolgend hun vertegenwoordiger op een hoger niveau, met de naam sector, die kiezen op hun buurt het niveau daarboven, genaamd district. In het land zijn 30 districten, 416 sectoren en 2148 cellen. Op een bevolking van ruim 10 miljoen is dat dus zo’n 5.000 personen per cel, inclusief kinderen, dus dan gaat het toch wel om een flink dorp. Zo’n gelaagd systeem, het doet op een of andere manier heel communistisch aan. Of is het een mix van Afrikaanse traditie met democratie? Dit systeem zorgt er wel voor dat dissidente geluiden niet snel hun weg zullen vinden naar de bovenste laag.

Vorige week vrijdag is er door iemand vanaf een brommer een granaat gegooid op een druk busstation. Hierbij zijn twee doden gevallen en 26 gewonden. In Nederland is dit totaal niet in het nieuws geweest, ik denk dat een aanslag in Rwanda toch wat minder impact heeft dan een vergelijkbare in het Midden Oosten. In het algemeen wordt deze aanslag in verband gebracht met de verkiezingen. De oppositie, die er bijna niet is, zeker niet zichtbaar, zou alleen dit middel nog hebben om zich te laten horen. Kwade tongen zeggen dat de regering zelf achter deze aanslag zit, om vooral de aanwezigheid van politie en leger in de straten te blijven rechtvaardigen.

Via sms kwam ook melding van de aanslag van diverse kanten binnen bij alle buitenlanders. En daar schrokken we allemaal toch wel een beetje van, het land lijkt zo veilig en dan dit. Later begrepen we dat er bij de presidentsverkiezingen meerdere aanvallen met granaten zijn geweest, toentertijd is mij dat in Nederland helemaal ontgaan, of misschien was dat ook niet in het nieuws. Inmiddels zijn we al een week verder, het voelt al weer als lang geleden, er zijn onmiddellijk vier verdachten opgepakt, dus alles is onder controle. Dus de grootste schrik is al weg en we gaan over op de orde van de dag.

Mijn nieuwe huis

Gisteren ben ik ingetrokken in mijn nieuwe huis. Het is nog even wennen, maar dit zal voor de komende maanden mijn nieuwe huis zijn en van volgende week ook het huis van Wilma en Marte.

Het is enorm groot, het heeft een wookamer, een keuken, een eetkamer, vier slaapkamers, drie badkamers met douche en toilet en nog een extra kamer op zolder. Buiten is er een veranda en een behoorlijk grote buitenruimte. Daar is best wel wat groen, maar ook hele stukken waar dat niet zo is, terwijl het er wel had kunnen zijn. Wel een heel mooi uitzicht.

In het huis staan in totaal aan losse elementen twee grote tafels, twee kleine tafels, een bed, vier stoelen en een boekenkast. Aan vaste accessoires zijn er nog een aanrecht, een keukenkast en een vaste kast in de slaapkamer. Dit huis voelt dus enorm leeg, of mooier gezegd ruimtelijk.

Tijdens de ‘In country training’ was er telkens al geroezemoes over de verworvenheden verbonden aan de nieuwe behuizing. Zou het huis elektriciteit hebben, zou het water hebben of zou het zelfs warm water hebben? Hoe meer in de rimboe, hoe groter de kans op afwezigheid van deze zaken. In Kigali zouden de kansen groter zijn.

In mijn tijdelijke huis was er elektriciteit, water, warm water, ja zelfs een koelkast. Maar na de eerste dag was er al geen warm water meer, na een paar dagen hield de elektriciteit er vooral ’s avonds mee op en sinds de laatste paar dagen was er ook geen water meer. Het begon zo mooi, maar gisteren was het schraalhans. Tijd om te verkassen dus!

Hier is in elektriciteit en water in overvloed, helaas geen warm water en ook geen koelkast. Afgelopen nacht was een zware nacht. Er waren behoorlijk wat muggen in mijn slaapkamer, en ze waren zo dichtbij, dat ik dacht dat ze binnen het muskietennet zouden zijn. Dat waren ze gelukkig niet, ik ben dus niet gestoken, maar hun geluid was zo indringend en persistent dat ik de slaap niet heb kunnen vatten.

Ik zit nu in dit grote lege huis met allerlei ongewenst gezelschap, en ik voel me niet zo op mijn gemak. Ik begin nu toch echt mijn gezin te missen, Wilma en Marte, en dat dat uitgerekend vandaag moet gebeuren op Marte’s vierde verjaardag. Gelukkig heb ik net met ze geskyped en komen ze volgende week al langs.

Heldendag

Vandaag is het Heldendag (Heroes’ Day). Dat is een vrije dag, dus zijn alle overheidsdiensten en banken gesloten. Een groot aantal van de winkels is echter wel gewoon open, net zoals op zondag, dan zijn veel winkels ook gewoon open.

Met vrije dagen is het maar vreemd geregeld in Rwanda. Vaak wordt pas vlak van te voren aangekondigd dat er een vrije dag is. Menige buitenlander is in het verleden wel eens op kantoor verschenen en stelde toen vast dat er verder niemand aanwezig was. Achteraf blijkt dan dat de dag ervoor afgekondigd is dat de volgende dag een vrije dag is en de gewonde Rwandees weet dat dan ook. Maar de buitenlander is niet tijdig op de hoogte gesteld en zit dan in zijn eentje op kantoor.

Volgens de Bradt gids is 1 februari een nationale feestdag. Dus om goed voorbereid te zijn heb ik vorige week al eens geïnformeerd bij Saphira of dat betekent dat ons kantoor ook dicht zou zijn. Zij wist hier echter niets van, ons kantoor zou gewoon open zijn. Op maandagmiddag nog maar eens geïnformeerd bij haar, en toen bleek dus toch wel dat ons kantoor gesloten zou zijn vanwege Heldendag. Over het waarom van de Heldendag kon zij mij niets vertellen.

De krant The Times, een krant die bekend staat als zijnde regeringsgezind, wist vandaag het volgende te melden:

The heroes remembered today include Maj. Gen. Fred Gisa Rwigemaas, the Unknown Soldier, King Charles Leon-Pierre Mutara III Rudahigwa, Felicite Niyitegeka, Michel Rwagasana, Agatha Uwilingiyimana and the students of Inyange Secondary School.

Er zijn dus heel wat helden, en waarschijnlijk zijn ze nog lang niet allemaal genoemd.

Het heeft ook iets van planning. In Nederland worden er al weken van te voren plannen gemaakt voor de invulling van de vrije dag. Hier hoort men pas een dag van te voren dat het een vrije dag is, terwijl het gewoon elk jaar een vrije dag is, en dan is het gewoon een lekkere vrije dag, een extraatje.

Vandaag dus een rustige dag, en een mooie dag om met kopje koffie buiten op de veranda te kijken en te luisteren naar de verschillende vogels in de tuin. Zij zijn vandaag mijn helden.